İnsanların yedikleri gıdalara bağlı olarak normal sağlık durumlarında oluşan olumsuz etkilenmelere, genel olarak “gıda zehirlenmesi” denir.
Gıda zehirlenme belirtileri
Gıdaların yenilmesinden belirli bir süre sonra;
- bulantı, kusma,
- karın ağrısı,
- ishal,
- baş dönmesi, ateş ,
- görme , işitme kaybı,
- halsizlik,
gibi bir kısım belirtilerin ortaya çıkması şeklindedir.
- Fiziksel Riskler
- Kimyasal Riskler
- Mikrobiyal Riskler
Fiziksel Riskler
Gıda içerisinde olmaması gereken her türlü yabancı madde fiziksel risktir.
- Yemek hazırlığı yapılırken kemik parçaları, çekirdekler, taş, cam, ezik çürük kısımlar gıdalardan uzaklaştırılmalıdır.
- Hazırlık esnasında mücevher takılmamalı, ellerde yara varsa yara bantları sık sık değiştirilmelidir.
- Kırık ekipman kullanılmamalıdır.
-Yemeklerin hazırlandığı alanlarda sinek, böcek, haşere bulunmamalıdır.
Bakteriler gözle görülmeyen mini canlılardır. Her yerde yaşayabilirler (gıdaların çoğunda, derimizin üzerinde, tırnaklarımızda, saçlarımızda ve her türlü yüzeyde). Çoğu bakteri, bize zararlı olmayabilir. Ancak gıdalar ve sağlığımız için esas tehlike, gıdalara bulaştıktan sonra uygun koşullarda üreyerek hastalık yapan bakteriler yani patojen bakterilerdir.
Patojen bakteriler zararlıdır. Bunlar, sıcak ve nemli ortamda açıkta uzun süre bırakılan besinlerde hızla üreyerek gıdaların sağlığımızı bozucu hale gelmesine neden olurlar.
Bakteriler o kadar minik canlılardır ki ancak 2000 tanesi yan yana geldiğinde bir toplu iğne başı büyüklüğüne ulaşırlar. Bakteriler uygun koşullarda hızla ürerler ve tek bir bakteriden 7 saat içinde 2 milyon, 12 saat içinde 1 milyar bakteri oluşur
Bakteriler oda sıcaklığında hızla ürerler. Bu yüzden beslenme saati için bir gün önceden hazırladığınız yiyecekleri (özellikle et, süt, yumurta ve bunlardan hazırlanmış yiyecekleri) hemen buzdolabına kaldırın. Sakın mutfak tezgahı /masasında bırakmayın! Ev dışında; yemekhane, kantin, kafeterya gibi topluca yemek yenilen yerlerde, yiyeceklere bakterilerin bulaşması ve bunların yayılması çok daha kolaydır.
Yaşamımız için gerekli olan gıdaları, elde edildikleri kaynaklara göre iki gruba ayırabiliriz:
- Süt, yumurta, peynir, et, tavuk balık gibi hayvansal kaynaklı gıdalar.
- Sebze, meyve, pirinç, mercimek, kuru fasulye gibi bitkisel kaynaklı gıdalar.
Bu gıdaların her birinin içinde vücudumuza farklı yararlar sağlayan maddeler bulunmaktadır. Bu maddelere besin öğesi denir.
Besin öğeleri; protein, karbonhidrat, yağ, vitaminler, mineraller ve sudur. Vücudumuzun bileşimi de bu besin öğelerinden oluşmaktadır. Organlarımızın düzenli olarak çalışabilmesi ve günlük işlerimizi sağlıklı sürdürebilmek için bu öğelerin her birinden her gün almamız gereklidir.
Aldığımız miktarların yetersiz veya fazla olması sağlığımızı etkiler. Bu nedenle gün boyu tükettiğimiz gıdaların türüne, miktarlarına ve en önemlisi de güvenilir (sağlıklı) olup olmamasına dikkat etmemiz gerekmektedir.
- Market ve pazar yerinde açıkta satılan, çabuk bozulan (peynir, sucuk, salam, yumurta, süt vb.) yiyecekleri satın almayın (bu ürünler buzdolabında olması gerekiyor).
- Çabuk bozulan yiyecekler alınmış ise hızlıca eve taşınmalıdır. Hızlı olunmazsa her geçen dakika ürünün bozulmasını çabuklaştırır.
- Gıda satın alırken mutlaka etiketindeki son kullanma tarihini okuyun.
- Son kullanma tarihi yakın olanları (hemen kullanmayacaksanız) ve son kullanma tarihi geçenleri satın almayın.